Giáo dục luôn đóng một vai trò quan trọng trong xã hội Phần Lan. Các bậc phụ huynh coi giáo dục là nền tảng tốt nhất để đảm bảo một tương lai tươi sáng cho con em mình và họ đặt niềm tin tuyệt đối vào giáo viên.

Một lớp học tiểu học ở Phần Lan (Ảnh: Internet)

Chính vì thế mà giáo viên luôn giữ một vai trò quan trọng và được tôn trọng trong xã hội. Điều này được chỉ ra trong những cuộc thăm dò công chúng gần đây về nhiều lĩnh vực ngành nghề khác nhau.

Nghề dạy học là một sự chọn lựa khá phổ biến trong giới trẻ. Giáo viên là nghề được yêu thích nhất trong danh sách ngành nghề yêu thích của học sinh vừa tốt nghiệp trung học. Hàng năm, khoảng 5000-6000 thí sinh đăng ký dự thi vào đại học Phần Lan cho trương trình đào tạo giáo viên tiểu học. Trong đó chỉ có khoảng 800 người được nhận vào 8 trường đại học đào tạo ngành này tại Phần Lan.

Điều gì lý giải niềm tin tưởng vô cùng to lớn đối với giáo viên ở Phần Lan? Câu trả lời ít nhất không nằm ở lương. So với các nước OECD khác, giáo viên tiểu học Phần lan nhận mức lương trung bình 35,798 $ USD một năm, trong khi mức trung bình của OECD là 37,832 USD. Tương tự như vậy, mức lương bình quân hàng năm cho một giáo viên trung học ở PL là 42,440 USD trong khi của OECD là 43,360 USD.

Ở Phần Lan, tất cả giáo viên từ những năm 1970s đã được đào tạo tại các trường đại học. Bằng thạc sỹ là tấm bằng cơ bản cho giáo viên kể cả giáo viên tiểu học và là yêu cầu bắt buộc để họ có thể có hợp đồng dài hạn.

Giáo dục ở bậc đại học đồng nghĩa với việc nghiên cứu trở thành một phần không thể thiếu trong việc đào tạo giáo viên. Họ được kỳ vọng sẽ đem những kiến thức nghiên cứu mới nhất vào công việc giảng dậy. Hơn thế, giáo viên Phần Lan còn có thể tiến hành nghiên cứu quy mô nhỏ tại trường học của mình. Những kỹ năng như vậy là cực kỳ quan trọng đối với một nhà giáo bởi trường học cần có khả năng đáp ứng những nhu cầu của một xã hội ngày càng dựa trên nền tảng tri thức.

So sánh với các quốc gia khác, công việc của giáo viên Phần lan rất ít bị kiểm soát. Chương trình giảng dạy căn bản quốc gia đặt ra những mục tiêu cho giáo viên, nhưng họ có thể tự do quyết định phương pháp giảng dạy để đạt được những mục tiêu đó. Việc giám sát trường học đã bị bãi bỏ từ đầu những năm 1990s.  Phần Lan không hề có bất kỳ một hệ thống thi cử quốc gia, hay hệ thống để xếp hạng trường học, giáo viên và học sinh định kỳ.

Giáo viên Phần lan có tiếng nói lớn trong việc quyết định chương trình trường học, giáo trình, phân bổ nguồn lực, và những chính sách chung khác tại trường học. Họ đã duy trì vị trí của mình như những chuyên gia sư phạm độc lập, khác với những đồng nghiệp tại hầu hết các quốc gia khác. Tự do giáo dục và  tự quản là động lực chủ yếu cho những người trẻ hướng tới công việc giảng dạy và đảm bảo sự thỏa mãn nghề nghiệp của họ.

Chính sách giáo dục của Phần lan đã thành công trong việc duy trì sự chênh lệch giữa các trường học về kết quả học tập của học sinh vào mức thấp nhất trên thế giới. Môi trường kinh tế xã hội của trường học không nhìn vào thành tích của học sinh, tiềm lực của trường học hay điều kiện làm việc của giáo viên nhiều như những quốc gia khác. Cạnh tranh học sinh tốt nhất giữa các trường học vẫn duy trì ở mức hợp lý mặc dù phụ huynh đang ngày càng chú trọng đến chất lượng giảng dạy và lựa chọn trường học cho con em mình.

Học sinh Phần Lan không phải đóng học phí từ cấp tiểu học cho đến đại học và điều này áp dụng cả với người nước ngoài đến Phần Lan để học tập. Nhà nước tài trợ giáo dục toàn bộ từ ngân sách thuế. Số lượng học sinh trong một lớp thường được giữ ở mức tương đối nhỏ, tầm 20 học sinh hoặc ít hơn. Tại Phần Lan, điều này đóng một phần quan trọng tới điều kiện làm việc của giáo viên, sự thỏa mãn nghề nghiệp của họ cũng như việc học tập của học sinh.

Một điều đáng chú ý nữa đó là cho tới lớp 9 trong hệ thống giáo dục Phần Lan, giáo viên phải dạy tất cả học sinh bất kể học sinh giỏi nhất hay những học sinh chậm phát triển hơn trong cùng một nhóm. Điều này đòi hỏi khả năng nghề nghiệp cao của giáo viên, đồng thời sự duy trì những lớp học vừa đủ nhỏ để tạo ra hiệu quả giáo dục cao nhất.

(Dịch)