Chật vật học tiếng Phần vì người tiếng anh của người Phần
Trước khi qua Phần, tôi vào internet thử học mấy câu hội thoại đơn giản tiếng Phần và tự hứa trong một tháng đầu không phải học gì lắm, tôi sẽ cố gắng học tiếng Phần thật chăm chỉ.
Đúng như dự định, 2 ngày sau khi tôi ổn định. Tôi bắt đầu lên mạng tìm các trang web dạy tiếng Phần, từ điển tiếng Phần, rồi tìm được hai cuốn sách có tên “Teach yourself Finnish” và ‘Finnish for beginners”. Tôi cặm cụi nghe những bài hội thoại ngắn và tập học ngữ pháp.
Ảnh: Internet
Sự quyết tâm tự học của tôi chỉ kéo dài được chưa đầy 1 tuần và tôi cất sách để đấy. Tôi cảm thấy bực mình vì tra từ điển cũng không nổi nếu không biết hết ngữ pháp. Đối với tiếng Anh hay Đức, bạn có thể học từ vựng mà chưa cần biết ngay ngữ Pháp. Nhưng đối với tiếng Phần, nhìn vào một câu mà bạn không biết phân biệt thành phần ngữ pháp, bạn sẽ không tra nổi từ điển bởi nó biến đổi lung tung, thêm bớt đủ kiểu.
Tiếng Phần, cùng hệ tiếng Hungary và Estonia, là một trong những ngôn ngữ kỳ lạ nhất ở Châu Âu với những quy luật cũng kỳ lạ. Nghe chị bạn người Thổ Nhĩ Kỳ nói là nó cũng khá gần tiếng Thổ Nhĩ Kỳ. Haizz… Lấy một ví dụ đơn giản nhất nhé:
Minä asun Helsingissä (Tôi sống ở Helsinki).
Nhìn thì đơn giản vậy thôi, nhưng bạn phải chia động từ “asua” > “asun” theo chủ ngữ. Không phải chỉ có 1 cách chia này mà còn hàng loạt các loại động từ khác không kết thúc bằng 2 nguyên âm. Tiếp đó là cụm “ở Helsinki” > “Helsingissä”. Ở đây “ssä” có nghĩa là “ở”. Vì từ Helsinki không có bất nguyên âm nào trong đó nên người ta dùng “ä” thay vì “a”. Rồi khi thêm đuôi như vậy, “nk” phải chuyển thành “ng”. Vậy trong một câu đơn giản như thế này có tới 4 quy tắc. Thử tượng tượng khi bạn nói một câu dài và phải chia ngôi, chuyển từ, thêm thắt đủ kiểu. Haizz…
Ảnh: Scandinavia and the world (Phần Lan có một từ mang nghĩa “tôi đang phân vân không biết mình có nên chạy xung quanh một cách vô định hay không?)
Ý định tự học tiếng Phần xa sút từ đó. Tôi phó mặc số phận quyết định và chờ đợi ngày đi học trên trường cùng với các bạn. Tôi hi vọng với sự hướng dẫn của cô giáo và học chung với các bạn, tôi sẽ có động lực lớn lao hơn.
Sinh viên nước ngoài buộc phải học tiếng Phần trong học kỳ đầu bởi họ cần có kiến thức tiếng Phần cơ bản để phục vụ cuộc sống hàng ngày. Công bằng mà nói, ở Phần Lan và nhất là ở các thành phố lớn, liệu người nước ngoài đặc biệt là du học sinh có cần học tiếng Phần để giao tiếp hàng ngày khi mà hầu như ai cũng nói được tiếng anh một cách trôi chảy?
Một khó khăn chung trong việc học tiếng Phần mà người nước ngoài nhận thấy đó là khi họ đi đến cửa hàng và bắt đầu với một câu tiếng Phần đơn giản mà vẫn ấp úng. Họ sẽ nhận được ngay câu trả lời bằng tiếng anh từ người Phần kiểu như: What would you like? How can I help you? (Bạn muốn gì vậy? Tôi có thể giúp gì được cho bạn?). Và chỉ như vậy thôi, nhiệt huyết và quyết tâm thực hành tiếng Phần của bạn ngay lập tức biến mất.
Những buổi học tiếng Phần đầu tiên ai cũng hăm hở học hành, làm đầy đủ bài tập về nhà, thực hành một cách nghiêm túc trên lớp. Tự nguyện học hành và hi vọng không phải là không có ngay từ đầu. Thế nhưng để học được tiếng Phần, bạn phải học ngữ pháp. Và khi ngữ pháp khó dần, cộng với vốn thời gian trở nên hạn hẹp hơn do những môn học khác đòi hỏi, tiếng Phần tự dưng trở thành bắt buộc theo đúng nghĩa của nó.
Sang giai đoạn thứ 2 của học kỳ đầu tiên, tiếng Phần gần như trở thành một “gánh nặng” cho chúng tôi mỗi ngày lên lớp, ai cũng mong thi cho thật nhanh để thoát nạn. Sau khóa học này, chỉ có một vài bạn tiếp tục học vì có ý định ở lại đây, nhưng tôi nghe nói các bạn cũng chỉ tiếp tục được một khóa nữa.
Xin chào. Bạn có khỏe không?
Vậy là sau 2 năm, tiếng Phần của tôi vẫn chỉ dừng lại ở những câu đơn giản nhất như “mita kuuluu?” (bạn có khỏe không) hay Moi Moi Hei Hei (xin chào, tạm biệt)… Thế nhưng tôi phải nhấn mạnh là có thể trong cuộc sống hàng ngày và học tập bạn không hề cần đến tiếng Phần, nếu bạn muốn tìm được việc làm thêm hoặc việc làm chính thức ở Phần Lan nhất là trong lĩnh vực kinh tế, kiến thức về tiếng Phần là cần thiết.
Dù biết tiếng Phần ở cấp độ cơ bản, bạn vẫn nên chỉ cho người tuyển dụng thấy “mong muốn” nâng cao trình độ tiếng Phần của mình. Những công việc như dọn dẹp, giao báo, chăm sóc người già, người tàn tật (những công việc sinh viên Việt Nam thường làm thêm ở đây) người ta ít khi nào không đòi hỏi tiếng Phần.
Dù người Phần có giỏi tiếng anh đến đâu, họ vẫn có ngôn ngữ riêng của họ và khi đến đây để hòa nhập tốt vào cuộc sống Phần Lan, bạn nên cân nhắc việc theo đuổi tiếng Phần ngay từ đầu, nhất là đối với các bạn học ở bậc cử nhân vì thường các bạn sẽ ở đây ít nhất từ 3-4 năm và có thể sau đó là 2-3 năm học thạc sỹ nữa. Nghe có vẻ sáo rộng vì học ngoại ngữ nào cũng cần tới hai điều này, nhưng tôi vẫn muốn nhắc lại ở đây: tìm cho mình một động lực thực sự và kiên trì là chìa khóa thành công trong việc học tiếng Phần Lan :D.
Trả lời Dân Phan Hủy