Qua phần lan, một trong những ấn tượng của tôi đó là việc bảo vệ môi trường thông qua việc phân loại rác và sử dụng đồ tái chế. Cái cách mà ở những nước đang phát triển như Việt Nam đáng lẽ rất cần phải làm thì lại khó mà làm được.
Ở mỗi khu dân cư, dù là khu vực nhà dân hay sinh viên đều có một nhà đổ rác với các loại thùng có ký hiệu khác nhau để hướng dẫn người đổ rác. Như vậy, từ trong gia đình, bạn đã cần phải có ít nhất 2 thùng rác: bio (rau quả, đồ ăn) và rác không phân loại như túi nilon. Ngoài ra, đồ thuỷ tinh, bìa carton, vỏ hộp sữa và nước hoa quả, giấy báo, hộp sắt, tất cả đều phải được xếp riêng vào các túi khác nhau để đi bỏ vào các thùng khác nhau tiện cho việc thu gom rác thải sau này. Ở chung cư nơi tôi ở hiện giờ, nhà đổ rác còn gắn camera theo dõi hoạt động đổ rác của ngươi dân.

Điểm đổ rác ngoài trời – Photo: Internet

Người nước ngoài mới đến thì có thể phớt lờ một thời gian, nhưng sau đó tự dưng họ bị ảnh hưởng và tự động phân loại rác. Khi đi siêu thị, nếu bạn không sử dụng túi của mình, bạn phải mua túi ở siêu thị với giá 20 cents. Ngoài ra, túi đựng rác bio cũng phải là loại túi bio mỏng tự phân huỷ được.

Ngoài một ngôi nhà để phân loại rác, mỗi khu còn có một nhà gọi là recycling point. Đây là nơi mọi người đem đồ cũ họ không dùng nữa, nhưng người khác vẫn có thể sử dụng được. Để ở đó, ai đi qua cần cái gì thì lấy. Từ quần áo, bát đĩa cho đến lò vi sóng, máy giặt, giường tủ bạn đều có thể tìm thấy ở đây. Những thứ đồ như vậy không thể vứt linh tinh được vì sẽ bị phạt tiền. Khi tôi còn ở Espoo, nhà tôi nằm ngay cạnh một điểm recycle point, thi thoảng đi đổ rác, ngó qua nhà đó thấy khá nhiều thứ từ tủ đến ga đệm còn dùng được. Nhưng có một điều lưu ý khi lấy những đồ cũ từ recycling point thì nên tránh giường và đệm vì chúng rất nặng và khả năng có rệp giường (bed bugs) khá cao. Một khi đã để bed bugs vào nhà thì bạn sẽ khốn khổ chung sống với nó, nó luồn vào mọi thứ và rất khó để tiêu diệt. Hậu quả nhiều khi đó là phải vứt bỏ đi rất nhiều đồ đạc khác hoặc chuyển nhà mới. Ở thành phố lớn như Helsinki, khi bỏ đi những đồ bị hỏng như lò nướng hay lò vi sóng, ông chủ nhà của tôi phải tự mang chúng đến recycle centre và thậm chí còn phải trả tiền cho họ để để lại đồ ở đó.

Một chợ đồ cũ – Photo: internet

Ở Phần Lan chợ bán đồ cũ và các trung tâm tái chế ở khắp mọi nơi. Đây là những trung tâm của chính phủ mở ra vừa để thu gom và bán lại đồ cũ, vừa để tạo việc làm cho những người thất nghiệp và nhận trợ cấp của chính phủ. Ở những nơi này, bạn có thể tìm thấy nhiều vật dụng cho cuộc sống với giá khá rẻ và chất lượng tốt. Là sinh viên bạn còn được giảm giá 20% cho mỗi lần mua hàng tại các trung tâm bán đồ cũ của chính phủ. Nhiều khi có những sản phẩm như đồ gỗ hay bát đĩa made in Finland còn tốt hơn nhiều so với những đồ nội thất ở mức giá rẻ mà sinh viên có thể mua được từ Ikea. Tôi khuyên các bạn sinh viên mới nên ngó qua những centre như thế trong khi tìm mua đồ cho cuộc sống sinh viên ở Phần Lan.

Giá sách cũ 30 euros (900k vnd)

Chợ đồ cũ và chợ trời thường bán quần áo cũ, tranh ảnh, những thứ nhẹ nhàng và thường diễn ra cuối tuần hoặc cuối tháng ở market square. Thực ra tôi chưa bao giờ mua đồ ở chợ trời, nhưng mùa hè đi dạo loanh quanh nhìn người mua bán qua lại cũng khá thú vị. Có một điểm đó là các cửa hàng quần áo cũ cho trẻ em và người lớn là nơi nên qua, nhất là để tìm đôi giầy đi mùa đông hay một cái áo thật dày để chống tuyết. Tất nhiên tuỳ vào quan niệm của mỗi người, nhưng tôi thấy thi thoảng vào UFF (quyên góp tiền cho Unicef) tôi cũng mua được một vài thứ đồ rẻ và chất lượng tốt.
Nhìn chung, tôi thích cách mà người Phần Lan sử dụng đồ cũ của mình. Một khi họ không cần nữa, nếu đồ vẫn còn dùng được, họ sẽ mang tới những nơi mà người cần dùng thứ đồ đó có thể tìm được. Đó là một cách thức cả xã hội tiết kiệm và chia sẻ dù họ là một đất nước giàu có. Và cũng có lẽ vì tiết kiệm và sử dụng các nguồn lực hợp lý hiệu quả ngay cả từ rác thải chính là một trong những lý do cho cuộc sống sung túc của người Phần Lan.

Một vài cửa hàng đồ cũ ở Helsinki:

http://blogs.helsinki.fi/esn-hyy/finnish-student-life/second-hand-shopping/