Đọc thêm: Tình anh em trên bán đảo Scandinavia

Bắc Âu và những điều cần biết

Dân chủ tự do theo kiểu Mỹ và Bắc Âu: góc nhìn từ những nhà tù

Thụy Điển, Đan Mạch, và Na Uy là ba vương quốc Scandinavia có nhiều điểm chung về lịch sử, văn hóa, và ngôn ngữ. Trong con mắt người ngoài, tất cả đều giàu có, tươi đẹp, thông minh, sáng tạo, thân thiện với thiên nhiên và môi trường, và là nơi sinh ra những siêu mẫu tóc vàng hàng đầu thế giới.

Tuy nhiên nếu đã từng đến thăm các quốc gia này, ai cũng có thể nhận ra hoặc chí ít là nghe kể về những khác biệt rõ ràng tồn tại trong hình ảnh đồng nhất vốn có của Scandiavia. Điều này làm cho cả Đan Mạch, Thụy Điển, và Na Uy trở nên thú vị hơn nhiều trong mắt du khách.

Địa lý

Thụy Điển (rừng và hồ) – Đan Mạch (đất và biển) – Na Uy (núi và thung lũng) (satwcomic.com)    

Thụy Điển được bao phủ bởi những cánh rừng bất tận và nhiều hồ lớn nhất Scandinavia. Hồ Vänern thậm chí có diện tích gần bằng hòn đảo Zealand của Đan Mạch và lớn thứ ba ở Châu Âu. Chính vì vậy, ở đây người ta thường bảo tồn rừng và hồ một cách nghiêm ngặt: với mỗi một cây bị cắt đi, một cây mới phải được trồng lên.

Thật là khó để tìm được đá ở Đan Mạch bởi trên đất nước này, không có một địa điểm nào xa hơn 50 km tính từ biển. Nếu xét về mặt diện, Đan Mạch là quốc gia có một trong những đường bờ biển dài nhất thế giới. Để minh họa, người Đan Mạch có một bài hát trong đó có câu: “nếu ai đó hỏi chúng tôi sống ở đâu, chúng tôi sẽ nói với họ đó là nơi những hạt muối lớn lên”. Với địa hình bằng phẳng, Đan Mạch có thể tận dụng gió để tạo ra nhiều năng lượng điện.

Khác với Đan Mạch và Thụy Điển, Na Uy được hoàn toàn tạo nên bởi núi. Galdhøpiggen (cao 2,469 m) là ngọn núi cao nhất của Na Uy cũng như của Scandinavi và khu vực Bắc Âu. Có lẽ Na Uy là nước có thiên nhiên hùng vĩ và tươi đẹp nhất trong các quốc gia này. Nếu nhìn vào những bức tranh phong cảnh của Na Uy, thật khó để tìm ra một bức tranh nào mà trong nó không có ít nhất ba ngọn núi ở phía sau. Địa hình này có ảnh hưởng lớn tới đời sống của người Na Uy, thức ăn, và bạn có thể tìm thấy những loại rau đắt nhất trên thế giới ở đất nước này. Một bất lợi đối với Na Uy đó núi thường giữ chân mây và gây ra rất nhiều mưa.

Lịch sử

 

Scotland: Hãy đi đánh bại Anh Quốc! Hỡi những chàng trai Viking!!! (satwcomic.com)

Một điểm chung về mặt lịch sử của cả ba quốc gia đó là sự hiện diện của Vikings trong thời kỳ trung cổ. Viking là từ được dùng để chỉ những nhà thám hiểm, binh lính, thương nhân và cướp biển người Scandinavia đến xâm chiếm, cướp bóc, buôn bán và định cư ở một số vùng Châu Âu rộng lớn và những quần đảo thuộc Bắc Đại Tây Dương, từ thế cuối kỷ thứ 8 đến thế giữa kỷ thứ 11.

Viking từ Thụy Điển được biết đến nhiều nhất là những thương nhân buôn bán hàng hóa từ Trung Đông tới vùng Scandinavia. Viking của Na Uy là những nhà thám hiểm vượt bắc Đại Tây Dương trên những con thuyền dài và chiếm đóng Iceland và Greenland. Những nhà thám hiểm Na Uy còn đi tới tận bờ biển phía tây hay Canada ngày nay để thiết lập thuộc địa ở đó mặc dù chỉ được vài năm.

Viking đến từ Đan Mạch để lại dấu ấn lớn nhất đối với người Anh. Những tên cướp biển Đan Mạch tấn công nước Anh liên tục và rất hung hăng. Họ đòi hỏi người Anh phải trả những khoản tiền gọi là “vàng Đan Mạch” và bắt cha sứ và giám mục trong nhà thờ dọc bờ biển phía Tây của Anh phải nói và ghi lại một lời cầu nguyện nổi tiếng: “Deliver us, Oh Lord, from the wrath of the Norsemen.” (Tạm dịch là: Hỡi Chúa, xin hãy cứu chúng con khỏi sự tức giận của những người đến từ phương bắc).

Ngôn ngữ

Scandinavia thường được hiểu đúng theo nghĩa về ngôn ngữ hơn là về địa lý. Ngôn ngữ Scandinavia bao gồm tiếng Thụy Điển, Na Uy, và Đan Mạch còn được gọi là ngôn ngữ Đức phía bắc. Vì có cùng nguồn gốc ngôn ngữ nên người dân ở cả ba quốc gia này phần nào hiểu được tiếng của nhau.

 

“Xin chào” trong tiếng Na Uy, Thụy Điển và Đan Mạch (satwcomic.com)

 Văn hóa, xã hội, và tính cách con người

Hình ảnh đặc trưng về con người ba nước Scandinavia (satwcomic.com)

Thụy Điển là nước phát triển nhất về mặt công nghệ trong cả ba nước. Họ thường mặc những bộ đồ màu sắc như quần áo khi đi trượt tuyết, làm việc trong những cánh rừng và những nhà máy lớn. Họ thường bình tĩnh, không hề rụt rè, nhưng lại phân biệt rõ thứ bậc và thường giữ khoảng cách với ông chủ của mình.

Người Na Uy thường xem người Thụy Điển là những kẻ hợm hĩnh và ngạo mạn. Ở Đan Mạch, người ta nói rằng người Thụy Điển rất coi trọng trật tự, nhưng khi đến Đan Mạch họ lại quên hết những thứ đó. Vì một lý do nào đó người Thụy Điển tự coi mình sạch sẽ hơn người ở hai quốc gia còn lại.

Đan Mạch được xem là nước dễ chịu nhất và là môt Italia của phương Bắc –  cười nhiều và khá ồn ào. Họ quen sống cuộc sống tiện nghi và thoải mái nơi người ta không cần lo lắng và phiền muộn. Mọi người đều bình đẳng và coi ông chủ là bạn.

Người Đan Mạch thích đến Thụy Điển để tránh sự náo nhiệt và đến Na Uy để trượt tuyết mặc dù họ chẳng hề tốt ở môn này. Thụy Điển thường coi Đan Mạch là kẻ lười biếng và không biết tự kiểm soát, trong khi Na Uy lại cho là Đan Mạch đang theo đuổi một cuộc sống tự do và sung túc.

Na Uy là đất nước gắn bó nhất với hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp của mình. Họ rất giàu có nhưng lại sống rải rác về mặt địa lý. Người Na Uy thường rất thân thiện, mạnh mẽ, nhưng lại có phần rụt rè.

Họ thích đi du lịch Đan Mạch theo nhóm và rất yêu thích bia và bãi biển ở Đan Mạch. Họ đến Thụy Điển thường chỉ để thăm gia đình Na Uy của mình ở đó. Thụy Điển coi Na Uy là kẻ ăn cá mất vệ sinh, trong khi Đan Mạch lại cho rằng Na Uy điềm tĩnh và dễ tính.

Nhìn chung, từ những hình ảnh này, nhiều câu chuyện đùa về người Thụy Điển, Đan Mạch và Na Uy được truyền đi khắp mọi nơi cho trẻ con của cả ba nước. Thụy Điển luôn được xem là một đứa trẻ giàu có và ngạo mạn của kỷ nguyên khai sáng, Đan Mạch theo đuổi chủ nghĩa khoái lạc có phần suy đồi, và Na Uy là một kẻ nhà quê vụng về, ngốc nghếch và thiếu giáo dục. Một câu chuyện điển hình được kể lại như sau:

“Một người Thụy Điển, Đan Mạch, và Na Uy bị đắm tàu trên một hoang đảo. Một vị thần hiện lên từ một làn khói mỏng và nói với họ rằng mỗi người sẽ có một điều ước được trở thành hiện thực. Người Thụy Điển ngay lập tức nói: Tôi muốn về trở về căn nhà gỗ rộng lớn và đầy tiện nghi với một chiếc Volvo, đầu máy video, và nội thất IKEA bong loáng. Sau đó anh ta biến mất. Người Đan Mạch tiếp đến nói: Tôi muốn trở về căn hộ bé nhỏ ấm cúng ở Copenhagen, ngồi trên chiếc ghế sofa mềm mại, để chân lên bàn bên cạnh cô người yêu quyến rũ của tôi với một hộp 6 chai bia. Ước xong anh ta bay đi mất. Người Na Uy, sau khi suy nghĩ một hồi, quyết định nói với vị thần: Tôi đột nhiên cảm thây cô đơn ở đây khi không có Thụy Điển và Đan Mạch, nên tôi đoán là tôi ước cho hai người kia quay trở lại đây với tôi.”

 Một phần của bài viết này được đăng trên báo Dân Trí chuyên mục Văn Hóa:

http://dantri.com.vn/c730/s730-621496/scandinavia-va-nhung-phat-hien-thu-vi.htm